Vorige pagina

De karpervijver van de Hortus botanicus Leiden krijgt een grootschalige renovatie en een nieuw uiterlijk. De vijver is lek en dringend aan vernieuwing toe. Oktober 2021 gaan de werkzaamheden van start en in maart 2022 wordt de nieuwe vijver opgeleverd.

Op 5 oktober startte de werkzaamheden aan de vijver. In meerdere fases is de oude vijver gerepareerd en gerenoveerd. Zo is de vijver in twee delen gesplitst: aan de ene kant een natuurvijver met inheemse waterplanten, aan de andere kant een vernieuwde vijver voor de karpers. In het midden ligt een loopbrug, waarop bezoekers deze nieuwe oase van water en rust van heel dichtbij kunnen bekijken. 

Benieuwd naar het verloop van de renovatie? Op deze pagina plaatsen we regelmatig updates.

In deze aflevering van Studio Hortus komt architect Mark van der Zwet aan het woord over het ontwerp van de vijver:

Veelgestelde vragen

Waar was de renovatie voor nodig?
De vijver was al heel lang lek. Er is een paar jaar geleden al geprobeerd het lek te dichten maar dat is niet gelukt. Nu wordt de vijver helemaal vernieuwd, met een stevige betonnen bodem.

Waar zijn de vissen?
We hebben advies gevraagd bij een karperdeskundige. Voor deze overbruggingsperiode is een tijdelijke verblijfplaats het beste voor de karpers. Ze gaan in winterrust en worden daar zo min mogelijk in verstoord. Ze krijgen geen eten, het water wordt regelmatig gecontroleerd en belucht. Zo blijven de vissen rustig in een half slapende staat tot ze in december weer de vijver in mogen.

Waarom wordt de vijver veranderd?
De grondige renovatie was een mooie kans om onze wens te vervullen: een deel van de vijver blijft voor de karpers bestemd, een ander deel is er voor kwetsbare wilde planten die van voedselarm water houden. De karpers woelen de modder om en produceren veel ontlasting, waardoor het water in hun deel van de vijver voedselrijk is.
De twee delen worden via een bruggetje gescheiden. Het lijkt of het water er onderdoor loopt, maar het zijn in feite twee gescheiden vijvers.

Wanneer wordt de vijver weer gevuld?
We zijn voor de werkzaamheden van het weer afhankelijk, maar ook bij een zachte winter blijft de vijver als de bouw klaar is nog even leeg. Dat geeft ons de kans wilde planten uit de Nederlandse natuur te verzamelen. Wij willen graag deze planten onder de aandacht brengen en helpen met deze planten mee aan onderzoek en aan het behoud van de soorten, die het moeilijk hebben. Voedselarme natuurgebieden zijn in Nederland schaars. Het planten verzamelen kan alleen in het voorjaar, dus daar moeten we even op wachten.

Update 19 oktober 2021:

De renovatie van de vijver gaat gestaag verder. De vijver is in de afgelopen twee weken leeggemaakt en afgegraven. Hij is iets groter geworden: de nieuwe vijver loopt door tot waar voorheen het stenen bankje stond, tegen de varentuin aan. Vorige week hebben de bouwvakkers de ondergrond van de vijver strakgetrokken en klaargemaakt voor het volgende onderdeel van de renovatie, het aanleggen van de bodem. Aangezien de vorige vijver zo lek was als een mandje, wordt het dit keer goed aangepakt. De bodem bestaat uit gevlochten staal en beton, dat deze week gestort wordt. Een mooi, stevig fundament voor de toekomstige belevings- en natuurvijver. Als alles volgens plan verloopt en het weer meezit, is de aanleg van de waterbassins en de technische apparatuur half december klaar.

Update 2 november 2021:

Er is weer een mooie stap gezet in de richting van een nieuwe vijver: de betonnen contouren van de vijver zijn gestort en de bekisting is weggehaald. De zijkanten van het vlonderpad, die de twee vijvers tot een geheel maakt, staan als een huis. Deze week wordt daar al de eerste technische appartuur in aangelegd. Ook de vissen maken het goed. Ze zwemmen rustig rond in hun tijdelijke hotelkamers, grote waterbakken aan de rand van de vijver. De werkzaamheden liggen nog altijd op schema, een opluchting voor tuinchef Theo Houthoff!

Update 16 november 2021:

 


Het gaat de goede kant op: de contouren van de nieuwe vijver worden nu echt duidelijk. Waar aan de voorzijde van de vijver eerst nog planten stonden, zijn deze afgelopen vrijdag verplaatst om nog meer ruimte te maken voor de aanleg van het beplantingsdeel voor de voedselarme plantencollecties. Deze week wordt de vijverfolie geplaatst, een belangrijke stap in de verbouwing. Dit gaat er namelijk voor zorgen dat de vijver, in tegenstelling tot de oude situatie, waterdicht blijft. Andere werkzaamheden deze week zijn o.a. het aanleggen van een afwateringspijp richting de 5e Binnenvestgracht en het installeren van de techniek, waaronder de waterfilters. 

Update 30 november 2021:

Het gaat nu echt hard met de werkzaamheden aan de vijver. De basis van de vijverconstructie is af, de vijverfolie gelegd en er is ook al granulaat op de bodem gestort. Onder de brug is de benodigde techniek aangelegd. Ook de aanleg van de omliggende paden is zo goed als af. Deze week wordt de vijver al gevuld met water en volgende week worden de eerste planten geplant. Het beeld van de zwaan, dat sinds de aanleg van de vijver begin vorige eeuw in het water prijkt, is al teruggezet op zijn oude vertrouwde plek. Kortom, we zijn bezig met de eindsprint. Nu is het volhouden (en hopen dat het weer meewerkt)!

Update 14 december

De eerste fase van de vijverrenovatie zit er bijna op. Op de plek van de oude vijver ligt nu een compleet nieuw model, hoewel je het er niet meteen vanaf ziet. Hoog tijd dus voor... planten! In de week van 6 december heeft het hele Hortusteam zijn beste beentje voor gezet om 17 karren met planten op de juiste plek te zetten. Het gaat om een lading helofyten, waterplanten zoals gele lis, kalmoes en Japanse paardenstaart die op een natuurlijke manier het water filteren. Naast planten is nu ook de bepading rondom de vijver aangelegd en is de Chinese Kruidentuin rolstoeltoegankelijk gemaakt.

Update 11 januari 2022

De eerste fase van de vijverrenovatie is succesvol afgerond. Geheel volgens planning is het aanleggen van de vijver, de helofytenfilter en de loopbrug klaar en zijn de koikarpers teruggeplaatst. Hoewel de vijver er nu strak bijligt, mist er nog een goede dosis groen. In mei gaan de deskundigen van de Hortus planten uit het wild verzamelen. Hoe dat precies in zijn werk gaat, lees je binnenkort in het nieuwe nummer van het Hortus Magazine (publicatiedatum 18 januari).

Update 19 januari 2021:

Vanaf vandaag is het artikel over de vijver, met daarin alle (beplantings)plannen, te lezen via deze link.

Lees het persbericht over de renovatie
Bij ons leer je de wereld kennen