29 april 2026 - De orchideeëncollectie van de Hortus botanicus Leiden is gebruikt in onderzoek naar de illegale handel in ondergrondse knollen waar salep van gemaakt wordt. Onderzoeker Margret Veltman (Natural History Museum, Universiteit van Oslo) heeft in samenwerking met onder anderen Hortusprefect Barbara Gravendeel en horticultureel medewerker Jaco Kruizinga aangetoond dat deze internationale markt zich uitbreidt vanuit het oostelijke Middellandse Zeegebied – met desastreuze gevolgen voor kwetsbare orchideeënpopulaties. Dit onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology.
Orchideeën staan op de ‘zwarte lijst' van planten die internationaal alleen verhandeld mogen worden met strenge vergunningen. Toch blijft de vraag naar salep, een poeder van gemalen orchideeënknollen dat wordt gebruikt voor onder andere dranken en desserts, groot, vooral in Oost-Europa en het Midden-Oosten.
Druk op populatie
Voor het onderzoek zijn historische salepmonsters uit collecties van onder andere Naturalis Biodiversity Center vergeleken met hedendaagse producten uit bazaars in Turkije en Iran. Door middel van geavanceerde DNA-analyses, waarbij de Hortus botanicus Leiden data uit zijn levende collectie leverde, konden onderzoekers vaststellen dat in de loop der tijd steeds meer verschillende orchideeënsoorten werden gebruikt voor salep.
Daarnaast laten de resultaten zien dat de knollen van salep-orchideeën steeds kleiner worden. Omdat orchideeën grotere knollen ontwikkelen naarmate ze ouder worden, wijst dit erop dat volwassen planten in het wild verdwijnen. Dit belemmert het herstel van populaties en vergroot het risico op uitsterven van soorten.
Wat ontstaat is een vicieuze cirkel: zodra populaire soorten verdwijnen, wordt er uitgeweken naar nieuwe gebieden en andere orchideeën. Zo breidt de handel zich steeds verder uit, terwijl de druk op wilde populaties en biodiversiteit toeneemt .
Maatregelen
Orchideeën zijn moeilijk te kweken. Daarom worden de knollen vooral in de natuur verzameld. Om de groeiende handel tegen te gaan roept het onderzoeksteam onder leiding van Veltman op tot strengere wetgeving en markttoezicht. Daarnaast pleiten zij voor meer bekendheid over de oorsprong en duurzaamheid van salep bij consumenten om de vraag naar illegale orchideeënknollen te laten afnemen.
Lees het volledige artikel hier