Vorige pagina

In de afgelopen week is er berichtgeving in de media verschenen over een door de Hortus aangevraagde vergunning voor het creëren van een rondloop tussen de Sterrewachttuin en de Hortus. Wij hebben begrip voor de door de buurt geuite zorgen en voorzien graag van de juiste informatie omtrent dit project.

Schets van de plannen om een looproute aan te leggen bij de Leidse Sterrewacht

Huidige situatie en reden rondloop
De Sterrewacht is in 1862 op het toenmalige terrein van de Hortus botanicus aangelegd, waardoor de aan de zuidzijde van het gebouw gelegen tuin afgesneden werd van de rest van de Hortus. Bij de restauratie van de Sterrewacht in 2010 is deze tuin weer aan de Hortus teruggegeven, maar vormt nu als het ware een ‘schiereiland’: om de rest van de tuin te bezoeken, moeten bezoekers altijd weer teruglopen of verlaten per ongeluk de tuin door het bestaande draaihek. De omgeving veroorzaakt verwarring en is niet in lijn met de ervaring die we bezoekers willen bieden. We willen recht doen aan de omgeving, de collecties en de gebouwen die een bezoek aan de Hortus zo fijn maken.

Alternatieve opties
We hebben goed nagedacht over hoe we deze rondloop het beste kunnen realiseren. Tijdens dit proces zijn een heleboel opties gepresenteerd, die uiteindelijk niet haalbaar bleken. Een van die opties was het plaatsen van elektronische toegangspoortjes, zodat bezoekers de Sterrenwachtlaan kunnen oversteken en aan de andere kant de tuin weer kunnen betreden. Helaas is dit plan niet realistisch: een systeem van elektronische toegangspoortjes kan alleen werken als er permanent een toezichthouder aanwezig is. Voor een dergelijke bezetting is binnen de organisatie van de Hortus geen ruimte. Bovendien gaan de bezoekersstromen en de bevoorradingsroute voor o.a. de Sterrewacht dan door elkaar lopen, wat onveilige situaties kan veroorzaken. Ook het maken van een brug over de Sterrewachtlaan was niet realistisch, omdat dit het aangezicht van de monumentale Sterrewacht te erg zou verstoren.

Onze plannen
In het uiteindelijk uitgewerkte plan hebben we gekozen voor een onderdoorgang. Een ambitieus plan: maar vanuit het perspectief van het beschermde stadsgezicht wel realistischer. Het komt erop neer dat we onder de ‘brug’ (eigenlijk een dam met een betonnen duiker) over de 5e Binnenvestgracht, die de Sterrenwachtlaan met het Sterrewachtterrein verbindt, een looproute willen aanleggen. De looproute zal beginnen bij de steiger ter hoogte van het Talcotthuisje en eindigt bij het bestaande looppad naast het Tuinhuis. Om die looproute aan te kunnen leggen, wordt de eerdergenoemde dam vervangen door een slanke brug. De hoogte van de brug blijft ongewijzigd. Daarnaast wordt de nieuwe brug ook netjes in de as van het nieuwe Poortgebouw gelegd. Omdat er onder de nieuwe brug onvoldoende doorloophoogte is, wordt de looproute onder de brug verdiept in het terrein aangelegd. Hiervoor wordt een betonnen bak gemaakt die verzonken ligt in het terrein. Voor het plaatsen van deze bak wordt het talud naast de steiger afgegraven. Door het aanleggen van de looproute wordt de Hortus niet groter: alles blijft binnen het eigen terrein van de Hortus. Ook de vrije breedte van de gracht, de 5e Binnenvestgracht en de houten beschoeiingen blijven ongewijzigd.

De twee fases
Het aanleggen van de rondloop bestaat uit twee fases. In fase 1 wordt de nieuwe looproute gecreëerd. Dit betreft dus de werkzaamheden van het fysieke verbouwen van de omgeving. In deze fase worden geen bomen gekapt. Alleen een gedeelte van de beukenhaag wordt weggehaald ten behoeve van de aanleg van de looproute naar het Tuinhuis. Na de aanleg van het pad kan de beukenhaag niet worden teruggeplaatst, omdat de plaatselijke wortels dusdanig met elkaar verwikkeld zijn dat de haag op de lange termijn niet meer zou kunnen floreren.* Door de omwonenden is gevraagd om het directe zicht op de Hortus vanaf de 5e Binnenvestgracht te blokkeren. Het ontwerpteam heeft toegezegd om met deze wens zoveel mogelijk rekening te houden.

* Update 24 oktober 2022: de beukenhaag wordt vervangen door een afscheidingswand van klimop.

In fase 2 komt een andere wens van de Hortus in vervulling: de Sterrewachttuin wordt aangepakt. We gaan een waterzuinige, mediterrane tuin aanleggen, waarmee we bezoekers willen uitleggen wat een klimaatbestendige tuin inhoudt. In deze fase verwachten we een aantal kleine bomen in de omgeving van de steiger te kappen, maar ook nieuwe bomen aan te planten. Denk hierbij aan olijf-, vijg- en citrusbomen. Verderop in de tuin, ter hoogte van het Sterrewacht bezoekerscentrum, leggen we een tuin aan met inheemse beplanting. Hiermee spelen we in op de al bestaande, spontane inheemse begroeiing in de Sterrewachttuin. Hier troffen we eerder al twee wilde Nederlandse orchideeën aan.

Overleg met de gemeente
Voor de verdere uitwerking van het plan is het allereerste schetsidee besproken met de afdeling Stedenbouw, Ruimtelijke ordening en Erfgoed van de Gemeente Leiden. Daarnaast is het plan op 2 september 2021 al gepresenteerd aan direct omwonenden tijdens het eerste buurtoverleg. Naar aanleiding van de gemaakte opmerkingen door de gemeente en de buurt is het plan aangepast en opnieuw getoetst door de afdeling Ruimtelijke ordening en Erfgoed van de gemeente, die het akkoord bevonden. Er is geconcludeerd dat het plan past binnen het bestemmingsplan en het beschermde stadgezicht. Dit betekende groen licht voor een reguliere aanvraag voor de omgevingsvergunning.

Dialoog met de buurt
Op 8 juni 2022 vond een tweede buurtoverleg plaats waar de aangepaste plannen gepresenteerd werden. Ondanks de doorgevoerde wijzigingen, had de buurt nog kritiek op het plan. De voorkeur ging uit naar de eerdergenoemde elektronische poortjes, een alternatief dat door de Hortus niet haalbaar wordt geacht, of naar de aanleg van een ondergrondse tunnel. Dat laatste is niet mogelijk vanwege de aanwezige hoogteverschillen in het terrein. Het plaatsen van een brug met een verdiept looppad bleek de beste, meest esthetische, toegankelijkste optie die het minste impact heeft op het bestaande stadsgezicht.

Aanvraag omgevingsvergunning
De aanvraag omgevingsvergunning is openbare informatie. De stukken zijn in te zien bij de Gemeente Leiden door een e-mail te sturen naar publicatieomgevingsvergunningen@leiden.nl ovv het kenmerk van de aanvraag Z/22/3415196 en uw naam, adres en telefoonnummer.

Heeft u over deze informatie vragen aan de Hortus, neem dan contact met ons op via hortus@hortus.leidenuniv.nl of 071-5275144.

Bij ons leer je de wereld kennen